فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٤٠ - تقيه يك امر شخصى است
و عقايد و يا احكام و كتابهاى خود بودند و هدف از آن پنهان كارى، حفظ جان و مال، و علاوه بر اين، حفظ اخوت اسلامى و وحدت كلمه بوده است، تا در نتيجه، به نافرمانى از حكومت ها متهم نشوند و كافران به اختلاف مسلمانان پى نبرند و دايره اختلاف، گسترده نشود.
به خاطر اين اهداف و اغراضى كه در تقيه هست (حفظ جان و مال و حفظ وحدت اسلامى) شيعه از اصل تقيه پيروى مى كرد و پيشوايان آنان در چنين شرايطى دستور تقيه به آنها داده اند تا بدانند مادامى كه آزادى ها مصادره شده، راه زندگى تقيه است.[١]
تقيه يك امر شخصى است
درست است كه شيعيان آل البيت در بيشتر زمانها راه تقيه را در پيش گرفته اند و به ظاهر با اكثريت، زندگى كرده اند، امّا تقيه يك امر شخصى است، و آن اين كه شخص در زندگى فردى خود، براى حفظ اهم به ظاهر همكارى مى كند، ولى هرگز تقيه به اين معنا نيست كه يك عالم، كتابى بر اساس تقيه بنويسد و احكام و فروع و يا عقايد مخالف را در كتاب بگنجاند، چنين چيزى نه انجام گرفته و نه انجام خواهد شد. زيرا فرد، در مقام تقيه، از دايره خود بيرون نرفته و هرگز نمى تواند براى ديگران كه بيرون اززندگى او هستند، تكليف معين كند.
احسان الهى ظهير، يكى از انتقادهايى كه به شيعه دارد اين است كه نمى توان به كتابهاى آنها اعتماد كرد، زيرا اين كتابها بر اساس تقيه نوشته شده و
[١] مجله مرشد، ج٣، ص ٢٥٢ـ ٢٥٣; اوائل المقالات، ص ٩٦ بخش پاورقيها.